Tajemnicze czarne wieże w lasach pod Andrychowem. Co mierzą leśnicy i kogo łapią?

Wyglądają jak element instalacji z filmu science fiction: wysokie, czarne słupy z plastiku, ustawione między świerkami w lasach w okolicach Andrychowa. Dla wielu spacerowiczów to zaskakujący widok i gotowy temat do domysłów. Tymczasem te konstrukcje nie mają nic wspólnego z telekomunikacją ani monitoringiem ludzi - są częścią cichej, codziennej walki o świerkowe drzewostany.

To, co z daleka przypomina „kosmiczną antenę”, w praktyce jest narzędziem pracy leśników: pułapką feromonową szczelinową. W Nadleśnictwie Andrychów takie urządzenia traktuje się jak system wczesnego ostrzegania. Stawką jest kondycja lasu, a przeciwnikiem - kornik drukarz, drobny chrząszcz, który w sprzyjających warunkach potrafi w krótkim czasie doprowadzić do masowego zamierania świerków.

Pułapka, która nie udaje - ma działać szybko

Mechanizm jest prosty, ale oparty na bardzo precyzyjnym „wabiku”. Wewnątrz czarnej wieży znajduje się dozownik z syntetycznym feromonem. Dla człowieka jest niemal niewyczuwalny, natomiast dla korników stanowi silny sygnał, który kieruje je prosto do pułapki. Owady uderzają w ścianki konstrukcji, a następnie przez system szczelin trafiają do przezroczystego pojemnika u podstawy.

„Te urządzenia to dla nas coś w rodzaju radaru: pokazują, gdzie i kiedy zaczyna się wzmożony lot kornika, zanim jeszcze zobaczymy zmiany w koronach drzew.”

Nadleśnictwo Andrychów

Kluczowe jest tempo reakcji. Gdy liczebność kornika drukarza wymyka się spod kontroli, świerki - zwłaszcza osłabione - zaczynają zamierać. Zanim przeciętny obserwator zauważy problem w lesie, szkody mogą być już poważne. Stąd nacisk na działania wyprzedzające i regularny monitoring tego, co trafia do pojemników.

Podziałka zamiast liczenia - ważny szczegół na dole konstrukcji

Przezroczysty pojemnik przy podstawie pułapki może wyglądać niepozornie, ale to w nim zbierają się kluczowe dane. Zastosowano na nim czytelną podziałkę, która pozwala szybko oszacować liczbę odłowionych chrząszczy bez czasochłonnego przeliczania każdego osobnika. Dla leśników to wymierna oszczędność czasu - a w tym przypadku czas przekłada się na możliwość szybkiego wdrożenia działań ochronnych.

W praktyce takie pułapki pełnią kilka funkcji jednocześnie:

• sygnalizują dynamikę lotu korników w danym miejscu,
• pozwalają ocenić skalę zagrożenia jeszcze przed widocznymi objawami na drzewach,
• ułatwiają planowanie interwencji i prac ochronnych tam, gdzie są najbardziej potrzebne.

W lasach pod Andrychowem czarne słupy nie są więc tajemnicą ani „dziwną instalacją”. To element strategii ochrony drzewostanów, prowadzony w terenie i oparty na regularnych odczytach z pułapek. Cicha wojna toczy się nie z człowiekiem, lecz z kornikiem drukarzem - przeciwnikiem małym, ale zdolnym do wielkich zniszczeń.